| ΝΕΑ ΤΗΣ ΤΕΛΕΥΤΑΙΑΣ ΣΤΙΓΜΗΣ |
ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ
Είναι γνωστό το μεράκι του Φώτη Βασίλογλου για τη λαογραφία του χωριού μας γενικότερα και για την καλαθοπλεκτική τέχνη ειδικότερα. Σε κάθε φύλλο εξάλλου της εφημερίδας μας η ΜΕΣΟΤΟΠΙΤΙΚΗ ΠΙΝΑΚΟΘΗΚΗ της τελευταίας σελίδας, μας ταξιδεύει στο χτες, παραθέτοντας νοσταλγικές εικόνες από τα περασμένα. Είναι γνωστό επίσης το μεράκι του Χαράλαμπου Μοσχόβη για τη μουσική έρευνα γενικότερα και για τη μουσική παράδοση της Λέσβου ειδικότερα. Αυτά τα δύο μεράκια λοιπόν πήραν «σάρκα και οστά» και έτσι προέκυψαν δύο αξιόλογες εκδοτικές προσπάθειες, καρπός πολύχρονης έρευνας και εργασίας. «Ένα καλάθι ιστορίες...» η τέχνη της καλαθοπλεκτικής στο Μεσότοπο Λέσβου, του Φ. Βασίλογλου και Νίκος Καλαϊτζής-Μπινταγίαλας «Έρωτας με τις χορδές των οργάνων» του Χαράλαμπου Μοσχόβη. Υποχρέωση, αλλά και χαρά του Συλλόγου να τιμά τέτοιες προσπάθειες και να δικαιώνει την πολιτιστική του ταυτότητα. Την εκδήλωση άνοιξε η πρόεδρος του Συλλόγου Γιώτα Πλωμαρίτου, που τόνισε την προσφορά των δυο νέων συγγραφέων.
Βασική εισηγήτρια για το βιβλίο του Φώτη Βασίλογλου ήταν η κυρία Αικατερίνη Πολυμέρου-Καμηλάκη, διευθύντρια του κέντρου Έρευνας της Ελληνικής Λαογραφίας της Ακαδημίας Αθηνών, η οποία αναφέρθηκε όχι μόνο στην επιστημονική αρτιότητα της ερευνητικής εργασίας, αλλά και στο γνωστό σε μας ζήλο του Φώτη για τη διατήρηση και τη διάσωση της λαϊκής μας κληρονομιάς. Να σημειωθεί ότι το βιβλίο αυτό στηρίχθηκε σε μια ερευνητική εργασία του συγγραφέα περί καλαθοπλεκτικής, που κατατέθηκε το 2004 στο Τμήμα Ερεύνης της Ελληνικής Λαογραφίας της Ακαδημίας και τιμήθηκε με τον Β' έπαινο.
Τον πρόλογο του βιβλίου διάβασε ο Μάριος Κοντέλλης εκ μέρους του μεγάλου μας δάσκαλου Πάνου Κοντέλλη, από τον οποίο νομίζω ότι επάξια ο Φώτης παίρνει τη σκυτάλη. Εν συνεχεία μίλησε για το βιβλίο του ο ίδιος ο συγγραφέας και διάβασε αποσπάσματα από τις αφηγήσεις των καλαθοπλεκτών του χωριού μας με το γνωστό γλαφυρό και παραστατικό τρόπο, σαν βαθύς γνώστης της ξεχωριστής μας ντοπιολαλιάς.
Μέσα από τις αυθεντικές αυτές αφηγήσεις των συγχωριανών μας ξετυλίγεται εκτός από την εξιστόρηση της καλαθοπλεκτικής και όλος ο αγώνας των απλών αυτών ανθρώπων για την επιβίωση, καθώς και πλήθος στοιχεία λαογραφικά και ηθογραφικά. Στην εισαγωγή του βιβλίου υπάρχει εμπεριστατωμένη ιστορική αναδρομή της καλαθοπλεκτικής τέχνης και καταλήγει συμβολικά στον επίλογο, «... και έτσι έπλεξα το πρώτο μου στραβοκάλαθο». Ένοιωσα να «παίρνω τη σκυτάλη μιας τέχνης πανάρχαιης και πως έστω με αυτή τη συμβολική αρχή γινόμουν η συνέχεια για να μη λησμονηθεί και χαθεί για πάντα αυτή η τέχνη από τον τόπο μου και το φχαριστήθηκα!».
Ακολούθησε η παρουσίαση του βιβλίου του Χαράλαμπου Μοσχόβη, μουσικολόγος και πολυδιάστατη μουσική προσωπικότητα τραγουδοποιός, δεξιοτέχνης στο κανονάκι, μελετητής της αρχαίας, βυζαντινής και παραδοσιακής ελληνικής μουσικής κ.α. Το βιβλίο προλογίζει ο Δ. Παπαγεωργίου Αναπληρωτής Καθηγητής τμήματος Πολιτισμικής Τεχνολογίας και Επικοινωνίας του Πανεπιστημίου Αιγαίου. Στην εισαγωγή του ο Μπάμπης Μοσχόβης γράφει: «...Προσπαθώντας να ικανοποιήσω δημιουργικά την περιέργειά μου ξεκίνησα μια πολύχρονη έρευνα με αντικείμενο το μουσικό πολιτισμό ενός τόπου, που παρά το ότι ήταν απομονωμένος και ξεγραμμένος από την κρατική εξουσία παρήγαγε και εξακολουθεί να παράγει δεξιότητες σε μουσική και χορό που είναι ζηλευτές τουλάχιστον σε όλο το νησί...» Απ' αυτό τον απομονωμένο τόπο, το Μεσότοπο, ξεκίνησε τη ζωή του το 1925 ο Νίκος Καλαϊτζής (Μπινταγιάλας) λαϊκός οργανοπαίχτης, δεξιοτέχνης στο σαντούρι, με εξαιρετική μουσική παιδεία από οικογένεια μουσικών και εθήτευσε εκτός από τη Λέσβο, στην Εύβοια, στη Στερεά, στην Αθήνα αλλά και στο εξωτερικό.
Το βιβλίο περιλαμβάνει μια αυθεντική αφήγηση σε γνήσιο λαϊκό ύφος του ίδιου του βετεράνου μουσικού για τη ζωή του, μια συγκλονιστική αυτοβιογραφία που αποτελεί συγχρόνως ένα πολύτιμο ντοκουμέντο. Μέσα από αυτό αναδύονται ένα πλήθος από ενδιαφέρουσες για εμάς ιστορίες και γεγονότα από το σκληρό αγώνα του νεαρού τότε Νίκου Καλαϊτζή για επιβίωση με φόντο τα χωριά κυρίως της δυτικής Λέσβου Μεσότοπο, Παράκοιλα, Πολυχνίτος, στις δύσκολες δεκαετίες του '30, '40, '50 και με κεντρικό άξονα πάντα τη μουσική του δραστηριότητα. Η έρευνα συμπληρώνεται και με διηγήσεις τρίτων για τον λαϊκό μουσικό.
Να υπενθυμίσουμε ότι στις 13 Δεκεμβρίου 2008 ο Σύλλογος Μεσοτοπιτών Λέσβου τίμησε το Νίκο Καλαιτζή στην αίθουσά του, παρουσία του ίδιου καθώς και φίλων και συνεργατών του με πρωτοβουλία πάντα του Χαράλαμπου Μοσχόβη. Ο ίδιος ο μουσικός έπαιξε τότε το αγαπημένο του σαντούρι.
Ο καθηγητής Αρχαιολογίας του πανεπιστημίου Αθηνών Πάνος Βαλαβάνης σε σύντομη παρέμβασή του επαίνεσε την προσπάθεια των δύο ερευνητών, τονίζοντας τη σημασία που έχει για το παρόν του ανθρώπου η έρευνα του παρελθόντος.
Στο τέλος της εκδήλωσης έγινε προβολή δύο video. Η πρώτη περιελάμβανε ζωντανή αφήγηση του Γιώργου Παπαβασιλείου, που έκανε επίδειξη της καλαθοπλεκτικής τέχνης. Η δεύτερη περιελάμβανε ζωντανή αφήγηση του Νίκου Καλαϊτζή (Μπινταγιάλα) για τη ζωή του.
Την εκδήλωση τίμησαν με την παρουσία τους ο Λέσβιος λογοτέχνης Γιάννης Χατζηβασιλείου, ο αντιδήμαρχος Νέας Σμύρνης Βασίλης Βουργουτζής, καταγόμενος από τη Στύψη, οι πρόεδροι των συλλόγων Βατούσας Γιάννης Μανούκας και Πλωμαρίου «Το Πόλιον» Μυρσίνη Βαρτή. Από το σύλλογο Ακρασιώτών ο κ. Στάθης Σάπικας και ο πρώην πρόεδρος του συλλόγου Φτερούντας κ. Φώτης Παπατσίκης. Εκ μέρους της Ο.Λ.Σ.Α και του συλλόγου Συκαμιάς ο κ. Κώστας Τσάκος.
Τέλος ο ερευνητής κ. Βαγγέλης Καραμανές και ο χωριανός μας καθηγητής Αρχαιολογίας κ. Πάνος Βαλαβάνης.
Το συντονισμό όλης της εκδήλωσης είχε η γραμματέας του συλλόγου Στέλλα Βουδούρη.
Με αυτή την εκδήλωση έκλεισε ο κύκλος των πολιτιστικών εκδηλώσεων της Αθήνας, που εφέτος ήταν ιδιαίτερα πλούσιες και ποιοτικές και αποτέλεσαν μια όαση δροσιάς μέσα στο άνυδρο τοπίο που μας περιβάλλει.
Μυρσίνη Κοντού Καρκάνη