| ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ |
ΠΡΟΣΚΛΗΣΗ
To Πανελλήνιο Δίκτυο Οικολογικών Οργανώσεων (ΠΑΝΔΟΙΚΟ)
σας προσκαλεί
στο 20o ΣΥΝΕΔΡΙΟ
στις Σέρρες, 24-25-26 Οκτωβρίου 2008
με θέμα:
«Φυσικό Περιβάλλον - Φορείς Διαχείρισης - Δημόσια Διοίκηση»
Στις εργασίες του συνεδρίου συμμετέχουν και εκπρόσωποι Βαλκανικών και Ευρωπαϊκών Οικολογικών Οργανώσεων, καθώς και εκπρόσωπος του Οργανισμού Περιβάλλοντος του Ο.Η.Ε. (UNEP).
Διοργάνωση συνεδρίου: Οικολογική Κίνηση Σερρών
Συνδιοργανωτές: Η Κεντρική Ένωση Δήμων και Κοινοτήτων Ελλάδος (ΚΕΔΚΕ),η Νομαρχιακή Αυτοδιοίκηση Σερρών,ο Δήμος Σερρών & η ΤΕΔΚ Σερρών,το Εμποροβιομηχανικό Επιμελητήριο Σερρών (ΕΒΕΣ) και το ΤΕΙ Σερρών. Με την υποστήριξη του ΥΠΕΧΩΔΕ.
Την έναρξη των εργασιών του 20ου Συνεδρίου του ΠΑΝΔΟΙΚΟ , κηρύσσει ο Επίτροπος Περιβάλλοντος Ε.Ε. κ. Σταύρος Δήμας, την Παρασκευή 24 Οκτωβρίου , στο Αμφιθέατρο του ΤΕΙ Σερρών ώρα: 16.00’.
Πρόγραμμα Συνεδρίου
Αίθουσα: Αμφιθέατρο ΤΕΙ Σερρών
Παρασκευή 24 Οκτωβρίου 2008
16:00 - 16:55 Προσέλευση-εγγραφές
17:00 - 17:55 Χαιρετισμοί: Καλωσόρισμα από τον Ιωάννη Βλάχο, Δήμαρχο Σερραίων - Πρόεδρο ΤΕΔΚ Ν. Σερρών # Χαιρετισμός Εκπροσώπου Οικουμενικού Πατριαρχείου, μήνυμα Οικουμενικού Πατριάρχη # Χαιρετισμός από τον Σταύρο Καλογιάννη, Υφυπουργό ΠΕ.ΧΩ.Δ.Ε # Χαιρετισμός από τον Ευάγγελο Μπαλτά, Γενικό Γραμματέα του Υ.ΠΕ.ΧΩ.Δ.Ε. - Πρόεδρο του ΕΠΠΕΡ # Χαιρετισμός από τον Αχιλλέα Καραμανλή, Βουλευτή Σερρών, τ. Υπουργό ΠΕ.ΧΩ.Δ.Ε. # Χαιρετισμός από τον Στέφανο Φωτιάδη, Νομάρχη Σερρών # Χαιρετισμός και ομιλία από τον Νικήτα Κακλαμάνη, Δήμαρχο Αθηναίων-Πρόεδρο της ΚΕΔΚΕ # Χαιρετισμός από την Ευαγγελία Τζαμπάζη, Σερραία Eυρωβουλευτή # Χαιρετισμός από τον Carl Schlyter, Σουηδό Ευρωβουλευτή των «Ευρωπαίων Πρασίνων» # Χαιρετισμός από τον Άρη Δρογαλά, Πρόεδρο Εμποροβιομηχανικού Επιμελητηρίου Σερρών # Χαιρετισμός από τον Δημήτρη Πασχαλούδη, Πρόεδρο του ΤΕΙ Σερρών # Χαιρετισμός Εκπροσώπου του Πανελληνίου Δικτύου Οικολογικών Οργανώσεων # Καλωσόρισμα Εκπροσώπου της Οικολογικής Κίνησης Σερρών
17:55 Απόδοση τιμής εις μνήμην Γιώργου Ντούρου, πρώην Δασάρχη Πάρνηθας και Διευθυντή Δασών, Δρυμών και Θήρας Υπουργείου Ανάπτυξης, για την πολυετή προσφορά του στην προστασία του περιβάλλοντος και τη βιώσιμη ανάπτυξη
18:00 Κήρυξη έναρξης εργασιών του Συνεδρίου από τον Επίτροπο Περιβάλλοντος Ε.Ε., κ. Σταύρο Δήμα.
1η ΣΥΝΕΔΡΙΑ
Ενότητα 1. Ελληνικό φυσικό περιβάλλον: Περιγραφή και διαχείριση
Προεδρείο: Γ. Κοτρωνιάς , Α. Μπαλουκτσής, Γ. Καλλιαμπέτσος
18:00 – 18:15 Θεοδότα Νάντσου: Υπεύθυνη περιβαλλοντικής πολιτικής WWF Ελλάς «Προστασία της βιοποικιλότητας στην Ελλάδα: Από τους Εθνικούς Δρυμούς στο Δίκτυο Natura 2000»
18:15 – 18:30 Μαρία Λαζαρίδου: καθηγήτρια Σχολής Θετικών Επιστημών, Τμήμα Βιολογίας, Α.Π.Θ. «Η εφαρμογή της Οδηγίας 2000 σε επίπεδο λεκάνης απορροής»
18:30 - 18:45 Αναστασία Μήλιου: Υδροβιολόγος - Πρέσβειρα της Ελλάδας στην Ε.Ε. για την προώθηση της αειφόρου θαλάσσιας πολιτικής. Αρχιπέλαγος Ι.ΘΑ.Π.Ε.Α. «Μη αστικές παράκτιες ζώνες και θαλάσσια πάρκα»
18:45 – 19:15 Ερωτήσεις – συζήτηση
19:15 – 19:30 Διάλειμμα
2η ΣΥΝΕΔΡΙΑ
Ενότητα 2. Φορείς διαχείρισης προστατευόμενων περιοχών
Προεδρείο: Γ. Βασιλακόπουλος, Κ. Δοματζόγλου, Δ. Μπαϊρακτάρης
19:30 – 19:45 Βίλμα Αλεξανδρή – Γούδα: Πρόεδρος του Φορέα διαχείρισης της λίμνης Κερκίνης «Υφιστάμενη Κατάσταση και προβλήματα»
19:45 – 20:00 Γιώργος Κατσαδωράκης: Δρ. Βιολόγος-Ορνιθολόγος, Ειδικός διαχείρισης & ερμηνείας περιβάλλοντος – (Τhe Goldman environmental prize 2001) «Διεθνής εμπειρία και προτάσεις βελτιστοποίησης»
3η ΣΥΝΕΔΡΙΑ
Ενότητα 3. Περιβάλλον και δημόσια διοίκηση
Προεδρείο: Ι. Γεροκώστα, Μ. Δαβής, Μ. Σρέτσκοβιτς
20:00 – 20:15 Μιχαήλ Δεκλερής: Πρόεδρος Επιμελητηρίου Περιβάλλοντος και Βιωσιμότητας, Αντιπρόεδρος του Σ.τ.Ε ε.τ. «Ελληνική περιβαλλοντική προστασία: Βασικά προβλήματα»
20:15 – 20:30 Σταύρος Καλογιάννης: Υφυπουργός ΠΕ.ΧΩ.Δ.Ε. «Ρόλος και ευθύνες κράτους στη διαχείριση του περιβάλλοντος»
20:30 – 20:45 Γιώργος Κοτρωνιάς: Δήμαρχος Λαμιέων, Πρόεδρος Επιτροπής Περιβάλλοντος και Αειφόρου Ανάπτυξης ΚΕΔΚΕ. «Ρόλος και ευθύνες της Τοπικής Αυτοδιοίκησης για το περιβάλλον»
20:45 – 21:30 Ερωτήσεις – συζήτηση
21:30 Λήξη εργασιών πρώτης μέρας
22:00 Δείπνο
Σάββατο 25 Οκτωβρίου 2008
4η ΣΥΝΕΔΡΙΑ
Ενότητα 4. Θεσμοί προστασίας του φυσικού περιβάλλοντος, κοινωνία των πολιτών
Προεδρείο: Κ. Βολιώτης, Β. Κοσλίδης, Κ. Κάλιος
9:30 Έναρξη εργασιών
9:30 – 9:45 Pier Carlo Sandei: Associate Programme Officer United Nations Environment Programme (UNEP) «Διεθνείς οργανισμοί και βιώσιμη ανάπτυξη των βουνών»
9:45 – 10:00 Γιώργος Κρεμλής: Head of Unit ENV D.3, European Commission, DG Environment «Ο ρόλος των χρηματοδοτήσεων της Ε.Ε. για την προστασία του περιβάλλοντος»
10:00 – 10:15 Χρύσα Χατζή: Βοηθός Συνηγόρου του Πολίτη στο κύκλο Ποιότητα Ζωής «Ελληνικοί θεσμοί προστασίας περιβάλλοντος (Συνήγορος του πολίτη, Ελεγκτές δημόσιας διοίκησης, Σ.τ.Ε. κλπ.)»
10:15 – 10:30 Dr. Katinka Mihova: Dep. Management of Natural Resources, University of Forestry, Sofia «Διαχείριση διακρατικών φυσικών πόρων- Περιβαλλοντική διπλωματία».
10:30 – 10:45 Άννα Αλευρά: μέλος Ε.Γ. ΠΑΝΔΟΙΚΟ, Πρόεδρος Οικολογικής Κίνησης Σερρών, Δημοσιογράφος «Φυσικό περιβάλλον και Κοινωνία των πολιτών (ΜΚΟ, ευθύνες πολιτών)»
10:45 – 11:15 Ερωτήσεις-Συζήτηση
11:15 - 11.30 Διάλειμμα
11:30 – 12:30 ΣΤΡΟΓΓΥΛΑ ΤΡΑΠΕΖΙΑ α) Ελληνικό φυσικό περιβάλλον: Διαχείριση και Φορείς διαχείρισης προστατευόμενων περιοχών, β) Περιβάλλον, δημόσια διοίκηση και θεσμοί προστασίας του φυσικού περιβάλλοντος, κοινωνία των πολιτών
12:30 – 13:30 Αποφάσεις Συνεδρίου
13:30 Λήξη θεματικού Συνεδρίου
13:45 Εκδρομή- Επίσκεψη στο Φορέα διαχείρισης λίμνης Κερκίνης και στον υδροβιότοπο. Ξενάγηση από τον Παναγιώτη Χατζηγιαννίδη (Πρόεδρο Οικολογικού Συλλόγου Λιθοτόπου, Φύλακα – Ξεναγό Φ.Δ.Λ. Κερκίνης) και Μιχάλη Δαβή (Δασολόγο-Περιβαλλοντολόγο, μέλος Οικολογικής Κίνησης Σερρών, υπεύθυνο προγράμματος παρακολούθησης Φ. Δ .Λ. Κερκίνης)
ΠΑΡΑΛΛΗΛΕΣ ΕΚΔΗΛΩΣΕΙΣ 1. Καθαρισμός όχθης της λίμνης Κερκίνης, 17-10-2008 # 2. Έκθεση έργων Περιβαλλοντικής Εκπαίδευσης Νομού Σερρών, 24-26/10/2008 - ΤΕΙ Σερρών # 3. Έκθεση -παρουσίαση εργασιών των 27 φορέων διαχείρισης της χώρας μας με θέμα: «Τι προστατεύουμε με τους φορείς στην Ελλάδα;», 24-26/10/2008 - ΤΕΙ Σερρών # 4. Έκθεση βιοκαλλιεργητών νομού Σερρών, 24/10/2008 - ΤΕΙ Σερρών # 5. Έκθεση για την υπερθέρμανση του πλανήτη με θέμα: "Διώξτε το διοξείδιο του άνθρακα από το περιβάλλον” 24- 26/10/2008 -ΤΕΙ Σερρών # 6. Παρουσίαση της Green TV, οικολογικών film και σποτ ευαισθητοποίησης, 24/10/2008 - ΤΕΙ Σερρών # 7. Μουσικές εκδηλώσεις: α) Συναυλία με τους ΨΑΡΑΝΤΩΝΗ, Γεωργία Νταγάκη και KΙKI LECENDRIK , αμφιθέατρο Τ.Ε.Ι., 25/10/2008, ώρα 9μμ. β) Συναυλία συγκροτημάτων ανεξάρτητης Rock σκηνής, αύλειος χώρος Τ.Ε.Ι., 25/10/2008,ώρα 8μμ. γ) Μπάντες μαθητών από το Μουσικό Σχολείο Σερρών στους δρόμους και τις πλατείες της πόλης των Σερρών, 24/10/2008.
ΤΙΜΗΤΙΚΗ ΟΡΓΑΝΩΤΙΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ
Επίτροπος Περιβάλλοντος Ευρωπαϊκής Ένωσης, κ. Σταύρος Δήμας / Υπουργός Μακεδονίας-Θράκης, κ. Μαργαρίτης Τζίμας / Υφυπουργός Εσωτερικών, κ. Αθανάσιος Νάκος / Υφυπουργός ΠΕΧΩΔΕ, κ. Σταύρος Καλογιάννης / Γενικός Γραμματέας του Υ.ΠΕ.ΧΩ.Δ.Ε. και Πρόεδρος του ΕΠΠΕΡ, κ. Μπαλτάς Ευάγγελος / Βουλευτής Β΄ Αθηνών και μέλος Επιτροπής περιβάλλοντος της Βουλής, Μιχάλης Παπαγιαννάκης / Πρόεδρος της ΚΕΔΚΕ, κ. Νικήτας Κακλαμάνης / Βουλευτής Σερρών, τ. Υπουργός ΠΕ.ΧΩ.Δ.Ε., κ. Αχιλλέας Καραμανλής / Βουλευτής Σερρών, κ. Μαρία Κόλλια-Τσαρουχά / Βουλευτής Σερρών, κ. Μάρκος Μπόλαρης / Βουλευτής Σερρών, κ. Στάθης Κουτμερίδης / Βουλευτής Σερρών, κ. Ηλίας Πολατίδης / Βουλευτής Σερρών, κ. Τάσος Καρυπίδης / Βουλευτής Σερρών, κ. Θεόφιλος Λεονταρίδης / Νομάρχης Σερρών κ. Στέφανος Φωτιάδης / Δήμαρχος Σερρών κ. Ιωάννης Βλάχος, Πρόεδρος ΤΕΔΚ Ν. Σερρών, Πρόεδρος του Επιμελητηρίου Σερρών, κ. Άρης Δρογαλάς / Πρόεδρος του ΤΕI Σερρών, κ. Δημήτρης Πασχαλούδης / Κυριάκος Δοματζόγλου, ιστορικό στέλεχος του ελληνικού οικολογικού κινήματος
ΟΡΓΑΝΩΤΙΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ
Μαρία Σρέτσκοβιτς (ΚΕΔΚΕ) / Δημήτρης Μπαϊρακτάρης (ΚΕΔΚΕ) / Βασίλης Κοσλίδης ( Ν.Α. Σερρών) / Κώστας Κάλιος (Δήμος Σερρών) / Δημήτρης Πασχαλούδης (ΤΕΙ Σερρών) / Άρης Δρογαλάς (ΕΒΕΣ Σερρών) / Άννα Αλευρά (Οικολογική Κίνηση Σερρών, μέλος Ε.Γ. ΠΑΝΔΟΙΚΟ) / Γιώργος Βασιλακόπουλος (μέλος Ε.Γ. ΠΑΝΔΟΙΚΟ) / Ιωάννα Γεροκώστα (μέλος Ε.Γ. ΠΑΝΔΟΙΚΟ)
ΟΡΓΑΝΩΤΙΚΗ ΓΡΑΜΜΑΤΕΙΑ 20ου ΣΥΝΕΔΡΙΟΥ
Σοφία Αβραμίδου / Λίντα Μπάλτσιου / Βαρβάρα Παπαδοπούλου / Δήμητρα Τσακίρη
ΟΡΓΑΝΩΤΙΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΠΑΡΑΛΛΗΛΩΝ ΔΡΑΣΕΩΝ
Φορέας Διαχείρισης Υγροβιότοπου λίμνης Κερκίνης: Θόδωρος Ναζιρίδης / Φορέας Διαχείρισης Λαϊλιά Σερρών: Ευάγγελος Καλαθάς / Ε.Β.Ε.Σ.: Ναούμ Μιντιούρης / ΑΝΕΣΕΡ Σερρών: Ιωάννης Καλογερούδης / ΤΕΙ Σερρών: Δημήτρης Πασχαλούδης, Λίλα Θεοδωρίδου / Δ/ση Δευτεροβάθμιας Εκπαίδευσης: Κωστούλα Τάτση / Υπευθ. Περιβαλλοντικής Εκπαίδευσης ΤΕΕ Σερρών: Χριστόδουλος Σταυρόπουλος και Αθανάσιος Λαγούδας / Μουσικό σχολείο Σερρών: Δήμητρα Τσεσμετζή / Δήμος Πετριτσίου: Ευάγγελος Παπάζογλου / Δήμος Κέρκινης: Ιάκωβος Ιακωβίδης / Δήμος Ηράκλειας: Κλεάνθης Κοτσακιαχίδης / Δημόσια Κεντρική Βιβλιοθήκη Σερρών: Ιωάννης Σαπουντζής / Όμιλος Unesco Σερρών: Αικατερίνη Εμμανουηλίδου / ΑΧΕΠΑ Σερρών: Ιωάννης Τούσκας Ένωση / Βιοκαλλιεργητών Ν. Σερρών: Άγγελος Πετρίδης
Και τα αιωνόβια δάση βοηθούν κατά της κλιματικής αλλαγής
Του Νεκτάριου Βακάλη
Η νέα, μεγάλη μελέτη που δείχνει ότι και τα «γερασμένα» δάση βοηθούν κατά της κλιματικής αλλαγής, θα πρέπει να ληφθεί υπόψη στη διαμόρφωση της διεθνούς πολιτικής
Η διεθνής ερευνητική ομάδα, στην οποία συμμετέχουν μεταξύ άλλων το Πολιτειακό Πανεπιστήμιο του Όρεγκον και το Πανεπιστήμιο της Αμβέρσας, δείχνουν ότι τα παλιά δάση αντιστοιχούν στο 10% της απορρόφησης CO2 σε παγκόσμιο επίπεδο.
Μια νέα διεθνής μελέτη, στην οποία συμμετέχουν το Πολιτειακό Πανεπιστήμιο του Όρεγκον αλλά και αυτό της Αμβέρσας, καταρρίπτει την καθιερωμένη άποψη ότι με την πάροδο του χρόνου τα δάση χάνουν την ικανότητα να κατακρατούν διοξείδιο του άνθρακα από την ατμόσφαιρα. Αποτελέσματα τελευταίας έρευνας από διεθνή ερευνητική ομάδα που δημοσιεύεται στο περιοδικό Nature, δείχνουν ότι τα παλιά δάση αντιστοιχούν στο 10% της απορρόφησης CO2 σε παγκόσμιο επίπεδο και έρχεται να προστεθεί σε μια σειρά από νεώτερες μελέτες που ανατρέπουν την κρατούσα άποψη. Λάθος υποθέσεις
Με τη διαδικασία της φωτοσύνθεσης τα δέντρα απορροφούν CO2 από την ατμόσφαιρα και το μετατρέπουν σε οργανικές ενώσεις που παραμένουν στον κορμό. Στα παλιά δάση, όμως, εκτός από νέα δέντρα υπάρχουν και ξεραμένα, τα οποία σταδιακά διασπώνται από μικροοργανισμούς και απελευθερώνουν το διοξείδιο του άνθρακα πίσω στην ατμόσφαιρα. Οι επιστήμονες υπέθεταν μέχρι πρόσφατα ότι στα παλιά δάση, ηλικίας άνω των 150 ετών, ο ρυθμός εκπομπής CO2 από την αποσύνθεση νεκρής βιομάζας φτάνει ή και ξεπερνά τον ρυθμό απορρόφησης. Η άποψη αυτή έχει ληφθεί υπόψη τόσο στα υπολογιστικά μοντέλα του παγκόσμιου κλίματος όσο και στη διεθνή πολιτική για την καταπολέμηση της παγκόσμιας θέρμανσης. Στο Πρωτόκολλο του Κιότο, τα παλιά δάση θεωρούνται ότι δεν έχουν σημαντική συμβολή στο ισοζύγιο άνθρακα κάθε χώρας. Πολλοί επιστήμονες πίστευαν μάλιστα ότι η αποψίλωση γερασμένων δέντρων και η αντικατάστασή τους με νέα θα συνέβαλε στην προσπάθεια κατά της κλιματικής αλλαγής. «Οι κανόνες καταμέτρησης του άνθρακα για τα δάση θα πρέπει να δίνουν έμφαση στη διατήρηση των παλαιών δασών» αναφέρουν οι ερευνητές που πραγματοποίησαν την τελευταία έρευνα. «Μεγάλες ποσότητες αυτού του άνθρακα, ακόμα και του άνθρακα στο έδαφος, θα επιστρέψουν στην ατμόσφαιρα αν αυτά τα δάση διαταραχθούν» τονίζουν. Τα δεδομένα της έρευνας προήλθαν από σταθμούς μέτρησης του CO2 των προγραμμάτων AmeriFlux και CarboEurope και η μελέτη βασίστηκε σε μετα-ανάλυση επιμέρους ερευνών που αφορούν 519 εκτάσεις εύκρατων και βόρειων δασών ηλικίας από 150 έως 800 έτη.
Του Νεκτάριου Βακάλη
Ο Βεζούβιος, ένα από τα δεκάξι ενεργά ηφαίστεια της Μεσογείου, είναι μια από τις 770 ανοιχτές «πληγές» της γης ενώ υπάρχουν άλλα 10.000 ηφαίστεια σβησμένα
Ο Βεζούβιος που δεν έχει εκραγεί από το 1944, θα μπορούσε σήμερα να απειλήσει 700.000 άτομα, αναφέρουν σε μελέτη τους που δημοσιεύεται στο περιοδικό «Nature» Γάλλοι και Ιταλοί γεωλόγοι.
Στις δυτικές ακτές της Ιταλίας και σε απόσταση 12 χλμ. από τη Νεάπολη βρίσκεται το ηφαίστειο βουνό Βεζούβιος, που πριν από την πρώτη του έκρηξη στα 79 μ.Χ., το θεωρούσαν σαν ένα απλό βουνό. Ο Στράβωνας, μάλιστα λέει ότι το βουνό Ουεσούϊον (έτσι αποκαλεί το Βεζούβιο) ήταν σκεπασμένο με ωραίους αγρούς, εκτός από την κορυφή του, που ήταν επίπεδη, μαύρη και σκεπασμένη εδώ και κει και βγάζει το συμπέρασμα ότι το βουνό είχε πάρει φωτιά και είχε καεί, αλλά η φωτιά έσβησε, επειδή έλειπε το καύσιμο υλικό. Τη μορφή και τη διαμόρφωση που έχει σήμερα ο Βεζούβιος την πήρε μετά από την έκρηξη του 79 μ.Χ. που κατάστρεψε ολοκληρωτικά και εξαφάνισε μέσα στις λάβες της τρεις μεγάλες πόλεις: την Πομπηία, το Ηράκλειο και τις Σταβίες. Την έκρηξη την περιέγραψε ο Πλίνιος ο νεότερος, που ήταν αυτόπτης μάρτυρας της καταστροφής. Μέχρι το1631 ακολούθησαν μικροεκρήξεις οπότε αρχίζει η νέα περίοδος εντάσεως του Βεζούβιου. 3.000 νεκροί από τη λάβα του στις πόλεις Πορτίτσι και Τόρε Ανουντσιάτα.
Οι φονικές εκρήξεις
Από τότε «ξύπναγε» με την εξής συχνότητα: Εκατόν εξήντα τρία χρόνια μετά, το 1797, έκαψε είκοσι έξι ανθρώπους και κατέστρεψε μέρος της πόλης Τόρε ντελ Γκρέκα. Το 1872, εβδομήντα οκτώ χρόνια μετά, σκότωσε 110 άτομα, οι περισσότεροι περίεργοι που έσπευσαν από κοντά να τον δουν να «ξερνάει». Τριάντα τέσσερα χρόνια μετά, το 1906, έκρηξη έντασης ίδια με εκείνη του 79 μ.Χ., κατέστρεψε την πόλη Οταγιάκο. Την ίδια εποχή με τον μεγάλο σεισμό του Σαν Φρανζίσκο. Το 1944, τριάντα οκτώ χρόνια μετά ήταν η τελευταία έκρηξη. Μετά ηρέμησε. Από τότε, μόνο σε χαμηλή ένταση αέρια και βλήματα. Τις τελευταίες εκατονταετίες ο Βεζούβιος «ξερνάει» την καυτή λάβα του κάθε τριάντα πέντε χρόνια, περίπου. Το όριο έχει συμπληρωθεί και πολλοί πιστεύουν ότι το θηρίο θα ξυπνήσει ξαφνικά. Η περιοχή γύρω από τον κρατήρα έχει αρχίσει να πρασινίζει από τα φυτά. Δίνει την εντύπωση πως «σίγησε» για πάντα. Έτσι, όμως, ήταν και όταν κατέκαψε την Πομπηία. Ιταλοί και Γάλλοι ηφαιστειολόγοι αναφέρουν σε μελέτη τους που δημοσιεύεται στο περιοδικό «Nature» ότι αναμένουν έκρηξη του ηφαιστείου καθώς έχουν διαπιστώσει αύξηση των εκπεμπόμενων αερίων και βλημάτων. Για να γνωρίζουμε αν ένα τέτοιο σενάριο καταστροφής έχει σοβαρές πιθανότητες να πραγματοποιηθεί «είναι πάρα πολύ σημαντικό να προσδιοριστεί επακριβώς ο τύπος του μάγματος που έχει συσσωρευτεί σε βάθος 8 έως 9 χλμ. κάτω από τον κρατήρα», σύμφωνα με τους ερευνητές που έχουν αναλύσει την ανοδική πορεία των θαλάμων μάγματος που βρίσκονται κάτω από τον Βεζούβιο τα τελευταία 20.000 χρόνια. «Αν αυτό το μάγμα είναι παρόμοιας φύσης με εκείνο που προκάλεσε την έκρηξη στην Πομπηία, μπορούμε να αναμένουμε στο μέλλον μια έκρηξη πολύ ισχυρή, και ως εκ τούτου επικίνδυνη», εξήγησε στο Γαλλικό Πρακτορείο ο Μπρούνο Σκαγιέτ, ερευνητής στο Ινστιτούτο Γεωλογικών Επιστημών της Ορλεάνης, που είναι ένας από τους τρεις συγγραφείς της μελέτης. «Αντίθετα, αν το μάγμα είναι μάλλον βασαλτικής σύνθεσης, όπως κατά την έκρηξη του 1944, θα είναι μάλλον μια έκρηξη έκχυσης με ροή λάβας, και αυτό θα δημιουργήσει πολύ λιγότερο σημαντικές ζημιές», προσθέτει ο ερευνητής. Παρόλο τον κίνδυνο που διατρέχουν οι κάτοικοι και το ξέρουν, η περιοχή γύρω από το Βεζούβιο είναι πυκνά κατοικημένη, γιατί το ηφαιστειογενές έδαφος του βουνού είναι εξαιρετικά εύφορο.
Απειλή από δηλητηριώδεις τσούχτρες
Τοξικά ψάρια και άλγες, επικίνδυνα για την τοξικότητά τους μικροσκοπικά φύκη του πλαγκτού και επιδρομές από επώδυνες τσούχτρες, θα είναι οι δυσάρεστες εκπλήξεις στα περισσότερα παράλια της Μεσογείου αυτή τη χρονιά. Η μοβ τσούχτρα που έδιωξε τους κολυμβητές από τις ακτές της Μεσογείου πέρυσι και πρόπερσι το καλοκαίρι θα καταλάβει τα νερά και φέτος, προβλέπουν θαλάσσιοι βιολόγοι. Tο 2008, θα είναι η όγδοη συνεχής χρονιά που οι τσούχτρες Pelagia noctiluca που διαθέτουν δηλητηριώδη πλοκάμια θα εμφανιστούν στις ακτές σε τεράστιες ποσότητες. Οι ειδικοί μιλούν πλέον για συνθήκες που αλλάζουν και το ελληνικό φυσικό θαλάσσιο περιβάλλον. Υπεύθυνες είναι οι παγκόσμιες κλιματικές αλλαγές και η συνεχιζόμενη ρύπανση και οι κάθε είδους αλόγιστες ανθρώπινες δραστηριότητες (απόρριψη τοξικών, υπεραλίευση, κ.ά). Oι μέδουσες είναι άριστος περιβαλλοντικός δείκτης, δήλωσε η Zακλίν Γκόι από το Ωκεανογραφικό Iνστιτούτο στο Παρίσι. «Όσο περισσότερες είναι οι μέδουσες, είναι τόσο πιο ισχυρό το σήμα ότι κάτι έχει αλλάξει» εξήγησε. O πολλαπλασιασμός των ασπόνδυλων με το διαφανές σώμα οφείλεται εν μέρει στην άνοδο της θερμοκρασίας, η οποία παρατείνει την αναπαραγωγική τους περίοδο. Σε ό,τι αφορά την αλιεία, οι επιπτώσεις της είναι διπλές, αφού από τη μία εξαφανίζει τους θηρευτές των μεδουσών, όπως οι χελώνες, οι τόνοι και οι καρχαρίες, και από την άλλη περιορίζει τα μικρά ψάρια που ανταγωνίζονται τις μέδουσες για το πλαγκτόν, ανέφερε ο Pικάρντο Aκιγιάρ, διευθυντής ερευνών της περιβαλλοντικής οργάνωσης Oceana. Aκόμα κι αν η αλιεία σταματούσε, τα ψάρια θα ήταν δύσκολο να αντιμετωπίσουν την κυριαρχία των μεδουσών, προειδοποίησε ο Aντριου Mπράιρλεϊ του Πανεπιστημίου Σεντ Aντριους στη Σκοτία, η ομάδα του οποίου κατέγραψε μια τεράστια αύξηση των μεδουσών έξω από τις ακτές της Nαμίμπια στον Aτλαντικό, μια από τις περιοχές με τη μεγαλύτερη αλιευτική δραστηριότητα στον κόσμο.
Απειλές από ξενικά είδη
Το περασμένο καλοκαίρι ήταν εφιαλτικό για τους κολυμβητές στην Ισπανία και στην Ιταλία αφού επέδραμαν εκεί μέδουσες, τοξικά φύκια και τοξικά μικροσκοπικά φύκη που απαντώνται στις τροπικές θάλασσες. Ευτυχώς, στη χώρα μας τα περιστατικά με τις μέδουσες και τα τοξικά φύκη ήταν σποραδικά και μεμονωμένα στο Ιόνιο, στις Κυκλάδες και στο Σαρωνικό. Φέτος όμως, κανείς δεν είναι βέβαιος πως θα εξελιχθούν τα πιο πάνω φαινόμενα, δεδομένου ότι η εμφάνιση των μεδουσών συνήθως έχει ένα κύκλο από 6 έως 8 χρόνια στη μαζική εμφάνισή τους. Και μιλάμε εκτός τις μωβ-ροζέ τσούχτρες, γνωστές με το επιστημονικό όνομα "Pelagia noctiluca", για τα τροπικά μικροφύκη του είδους "Ostreopsis ovata", τα τοξικά μικροφύκη του γένους "Gymnodinium" (πριν από 5 χρόνια εξαιτίας αυτού του τοξικού είδους καταστράφηκε η μυδοπαραγωγή στο Θερμαϊκό), το τοξικό μακροφύκος "Caulerpa taxifolia" το οποίο εδώ και χρόνια (1984) διέφυγε από το ενυδρείο του Μονακό και σήμερα έχει εξαπλωθεί σε πολλές θαλάσσιες περιοχές (Ισπανία, Γαλλία, Ιταλία, Κροατία, Τυνησία, Ιόνιο πέλαγος). Επίσης, ένα άλλο ξενικό είδος που έχει κάνει την εμφάνισή του στο Αιγαίο πέλαγος και φέτος εμφανίστηκε ακόμη και στις νότιες Κυκλάδες, είναι το Κτενοφόρο "Mnemiopsis leintyi". Αυτός ο οργανισμός που έχει την κοινή ονομασία "Γυαλί" εξαιτίας του διάφανου σώματός του, έχει προξενήσει τεράστιες καταστροφές στην αλιεία της Μαύρης θάλασσας. Στο βόρειο Αιγαίο εμφανίστηκε εδώ και 15 χρόνια, η ανάπτυξή του είναι μαζική και ήδη έχει αρχίσει να δημιουργεί προβλήματα στην παράκτια αλιεία της περιοχής. Το τι ακριβώς θα επακολουθήσει είναι ακόμη αβέβαιο και μη προβλέψιμο. Και τούτο γιατί πάντοτε το περιβάλλον διατηρεί μηχανισμούς ανάδρασης για τις ποικιλόμορφες περιβαλλοντικές πιέσεις. Άλλωστε, οι εμφανιζόμενες απειλές στα φυσικά οικοσυστήματα, έχουν ένα αδιευκρίνιστο χρόνο "επώασης" των επιπτώσεων με εμφανείς όρους. Ωστόσο, και οι θάλασσές μας φαίνεται ότι "μεταλλάσσονται" και οι επιπτώσεις είναι σίγουρο ότι θα απειλήσουν και το φυσικό περιβάλλον, και την οικονομία, και την ανθρώπινη υγεία.
Οι ελληνικές θάλασσες
Οι θάλασσες μας έχουν δεχθεί μέχρι σήμερα την οικολογική εισβολή από περισσότερα από 90 εξωτικά και ξενικά είδη φυτών και ζώων, από τα οποία τα 70 (77%) προέρχονται από την Ερυθρά Θάλασσα. Αυτά τα εξωτικά ή ξενικά είδη έχουν βρει πρόσφορο περιβάλλον στο Κρητικό πέλαγος με 13 είδη, στις Κυκλάδες με 11, στο Σαρωνικό κόλπο με 23, στη Χίο, Μυτιλήνη με 14 είδη, στο Θερμαϊκό, Αγ. Όρος και Θράκη με 16 είδη, στον Ευβοϊκό με 12 είδη, στον Κορινθιακό με 10 είδη, στο Ιόνιο πέλαγος με 15 είδη και στην Πελοπόννησο περίπου με 9 είδη. Άλλα 3 είδη έχουν προστεθεί στο Λυβικό πέλαγος, ενώ στα Δωδεκάνησα τα εξωτικά είδη είναι γύρω στα 50. Και όπως προαναφέρθηκε ανάμεσα σ’ αυτά τα εξωτικά είδη υπάρχουν μεταξύ τους τοξικά και επικίνδυνα για την υγεία μικροσκοπικά φύκη, επώδυνες για τον άνθρωπο μέδουσες, τοξικά φύκια και επικίνδυνα ψάρια. Ένα από τα ψάρια αυτά εμφανίστηκε για πρώτη φορά στις θάλασσες, γύρω από τα Δωδεκάνησα το 2003. Είναι ο "Λαγοκέφαλος", μετανάστης από την Ερυθρά Θάλασσα, μέσω της διώρυγας του Σουέζ, που περιέχει μια θανατηφόρα νευροτοξίνη. Σήμερα έχει εντοπιστεί το ψάρι αυτό και στην Κρήτη, ακόμη και στις θάλασσες της Β. Ελλάδας.
Οικολογική εισβολή
Ως προς την οικολογική εισβολή που δέχεται η Μεσόγειος θάλασσα και κατ΄ αντιστοιχία και οι ελληνικές θάλασσες, αυτές αποδίδονται στο ότι τα θαλάσσια οικοσυστήματα δεν είναι πλέον τόσο "εύρωστα" όσο στο παρελθόν και επομένως αυτή η όποια υποβάθμιση του περιβάλλοντος διευκολύνει αρκετές φορές την εγκατάσταση εξωτικών-ξενικών έμβιων όντων στο ελληνικό περιβάλλον. Η κύρια οδός-πηγή μεταφοράς των αλλόχθονων αυτών θαλάσσιων οργανισμών (ψάρια, στρείδια, μύδια, άλλα μαλάκια, καρκινοειδή, πολύχαιτα σκουλίκια, κτενοφόρα, αχινοί, φύκη και ανώτερα φυτά της θάλασσας, πλαγκτό κ.ά) και προς στις ελληνικές θάλασσες, αποδίδεται κυρίως στη διέλευση τροπικών ειδών της Ερυθράς θάλασσα, στη Μεσόγειο. Επίσης, μέσα από τα στενά του Γιβραλτάρ εισέρχονται στη Μεσόγειο ωκεάνια είδη, ενώ μέσα από τα στενά του Βοσπόρου, έχει εμπλουτιστεί και το Αιγαίο πέλαγος με είδη της Μαύρης Θάλασσα.
Δορυφόρος - κατάσκοπος της διόγκωσης των ωκεανών
Tου Νεκτάριου Βακάλη
H κλιματική αλλαγή εκτός των άλλων επιπτώσεων επιφέρει και σημαντικές αλλοιώσεις των υδρολογικών και κλιματικών δεδομένων στους ωκεανούς, με συνέπειες που δεν μπορούν να καθορισθούν με ακρίβεια. Τα σημαντικότερα ζητήματα που προκύπτουν είναι η άνοδος της στάθμης των θαλασσών και υδρολογική αποσταθεροποίηση του Ατλαντικού που απειλεί με μια νέα εποχή παγετώνων τη Δυτική Ευρώπη. Χθες εκτοξεύθηκε ένας δορυφόρος θαλάσσιας παρακολούθησης ο Jason 2, κατασκευαστικό προϊόν της «Thales Alenia Space» στις Κάννες της Γαλλίας ως αποτέλεσμα συνεργασίας των ΗΠΑ και Ευρώπης που τον βάφτισαν έτσι από την πρώτη του εκδοχή για να ηγηθεί μιας άλλης εκστρατείας όπως ο μυθικός ήρωας που ηγήθηκε των Αργοναυτών. Αυτήν της παρακολούθησης της ανόδου της στάθμης των ωκεανών για να βελτιώσει τις προβλέψεις για την κλιματική αλλαγή, Έτσι ολοκληρώθηκε το ταξίδι του που ξεκίνησε από το μέρος κατασκευής του, μεταφέρθηκε οδικώς στην Τουλούζη για να «επιβιβαστεί» σε ένα “Boeing 747” με προορισμό την Βοστώνη για να καταλήξει τελικά στο αεροπορικό κέντρο υποστήριξης Βάντερμπεργκ. Ο πύραυλος Delta II που μετέφερε τον Jason 2 αναχώρησε στις 10.46 ώρα Ελλάδας από την αεροπορική βάση Βάντερμπεργκ, περίπου 250 χλμ βορειοδυτικά του Λος Αντζελες. Ο δορυφόρος απευλευθερώθηκε από τον πύραυλο 55 λεπτά αργότερα και τέθηκε σε τροχιά σε ύψος 1.355 χλμ, κοντά στις 66 μοίρες, όπου άνοιξε τους ηλιακούς συλλέκτες του για να φορτίσει τις μπαταρίες και να ξεκινήσει αργότερα τις μετρήσεις. Η επιστημονική αποστολή του είναι να συλλέγει πληροφορίες και να επιβλέπει τις παρατηρούμενες κλιματολογικές αλλαγές, τοπογραφικές παρατηρήσεις στην θαλάσσια επιφάνεια όπως και καιρικά στοιχεία. Σύμφωνα με τη NASA, το τροχιακό εργαστήριο των 510 κιλών θα τροφοδοτεί μέσω ασφαλών εποικοινωνιακών δίαυλων, με σημαντικές ωκεανογραφικές παρατηρήσεις , μετρήσεις και δεδομένα την ευρωπαϊκή μετεωρολογική οργάνωση «Eumetsat» και θα μετρά την άνοδο της στάθμης των ωκεανών με ακρίβεια 2,5 εκατοστών, μια σημαντική βελτίωση σε σχέση με τον προκάτοχό του Jason 1, που προσέφερε ακρίβεια 3,3 εκατοστών. Οι επιστήμονες διαθέτουν σήμερα μετρήσεις της στάθμης για τα τελευταία 15 χρόνια, ένα χρονικό διάστημα που δεν επαρκεί για μακροχρόνιες προβλέψεις της κλιματικής αλλαγής. Τα μέχρι σήμερα δεδομένα είναι πάντως ανησυχητικά. Από το 1993 η στάθμη της θάλασσας ανεβαίνει κατά 0,3 εκατοστά το χρόνο, κατά μέσο όρο, ρυθμός διπλάσιος σε σχέση με το σύνολο του 20ου αιώνα.
Άνοδος της στάθμης των θαλασσών
Σε σχέση με την άνοδο της στάθμης του θαλασσινού νερού αν και οι εκτιμήσεις διαφέρουν, ακόμη και οι πιο μετριοπαθείς στις προβλέψεις τους ερευνητές συζητούν για μια ελάχιστη αύξηση της τάξης του 1 μέτρου μέχρι το 2100, αύξηση που είναι βέβαιο ότι θα επιφέρει δραματικές αλλαγές σε χώρες με χαμηλή επιφάνεια εδαφών όπως το Μπαγκλαντές και εκατοντάδες νησιά στον Ειρηνικό. Τα απαισιόδοξα σενάρια αναφέρουν άνοδο κατά 3,6 μέτρα ενώ δεν αποκλείεται -καθώς η αύξηση των εκπομπών διοξειδίου του άνθρακα σε παγκόσμια κλίμακα συνεχίζεται- και η πιθανότητα υλοποίησης του ακραίου σεναρίου που προβλέπει λίγο-πολύ έναν άλλου τύπου κατακλυσμό με άνοδο της στάθμης κατά 6 μέτρα!
Η επιστημονική έρευνα δεν έχει ερμηνεύσει μέχρι σήμερα με ακρίβεια τον τρόπο με τον οποίο επηρεάζεται η στάθμη των θαλασσίων υδάτων από την κλιματική αλλαγή. Εάν η εκτίμηση ότι η μέση θερμοκρασία των ωκεανών αυξάνεται κατά 0,30 C ανά δεκαετία ισχύσει και για την μέση ετήσια θερμοκρασία της ατμόσφαιρας (η ακριβής μεταβολή είναι ιδιαίτερα δύσκολο να υπολογισθεί επακριβώς και απαιτεί ιδιαίτερα περίπλοκους μαθηματικούς υπολογισμούς), τότε η διαδικασία μερικής τήξης (λιώσιμο) των πάγων θα προσθέσει μεγάλες ποσότητες υδάτινων όγκων στο θαλάσσιο νερό. Ο παγετώνας της Γροιλανδίας και οι προαιώνιοι παγετώνες των βουνών (Ιμαλάια, Άλπεις κ.ο.κ.) υπάρχουν ενδείξεις ότι υποχωρούν σταθερά ενώ το μεγάλο ερωτηματικό είναι ο παγετώνας της Δυτικής Ανταρκτικής, η τήξη του οποίου δεν ακολουθεί σταθερούς ρυθμούς. Το λιώσιμο των πάγων, σε συνδυασμό με τη διόγκωση του θαλασσινού νερού (λόγω της αύξησης της θερμοκρασίας του) αναμένεται να αλλάξει τη γεωγραφία και τον κλιματολογικό χάρτη του κόσμου όπως τα γνωρίζουμε σήμερα. Η μεγάλη αύξηση της συχνότητας σφοδρών τυφώνων και θυελλών στις ΗΠΑ, οφείλεται -σύμφωνα με εκθέσεις Αμερικανών επιστημόνων που εργάζονται σε κρατικά ερευνητικά ινστιτούτα- στην κλιματική αλλαγή. Η πρόβλεψή τους είναι ότι τα φαινόμενα αυτά θα ενταθούν ακόμη περισσότερο τις ερχόμενες δεκαετίες και από τους τυφώνες θα πληγούν πολλές ηπειρωτικές περιοχές που βρίσκονται μακριά από τις ακτές. Σημειώνουμε εδώ τη μεταβολή που έχει παρατηρηθεί στις ΗΠΑ. Ενώ παλαιότερα η χώρα δεχόταν περίπου 300 ισχυρούς τυφώνες το χρόνο, κατά τα τελευταία έτη πλήττεται από περίπου 1000 τυφώνες σε ετήσια βάση!
Κίνδυνος για μια νέα εποχή παγετώνων
Ενα άλλο πολύ σοβαρό θέμα που έχει προσελκύσει την προσοχή των επιστημόνων σχετίζεται με τις σημαντικές υδρολογικές μεταβολές που παρατηρούνται στον Ατλαντικό και τη Μεσόγειο την τελευταία 50ετία. Το πρόβλημα είναι ότι με την πάροδο του χρόνου το υδρολογικό ισοζύγιο της Μεσογείου αποκτά ολοένα μεγαλύτερο έλλειμμα (το υδρολογικό ισοζύγιο αποτελεί τη διαφορά μεταξύ της ποσότητας του νερού που εξατμίζεται και του νερού που επανέρχεται στη θάλασσα από τις βροχοπτώσεις και τις εκβολές των ποταμών). Το υδρολογικό έλλειμμα αυξάνεται διότι η εξάτμιση του θαλάσσιου νερού μεγαλώνει λόγω φαινομένου θερμοκηπίου και επίσης διότι η εισροή υδάτων στη θάλασσα από τα ποτάμια της μεσογειακής λεκάνης και κυρίως από το Νείλο (το μεγαλύτερο ποτάμι της Μεσογείου) έχει περιορισθεί, ιδίως μετά από το 1968 όταν κατασκευάστηκε το φράγμα του Ασσουάν που παρακρατεί τεράστιες ποσότητες νερού για αρδεύσεις. Όπως έχει υπολογίσει στις έρευνές που διεξάγει την τελευταία δεκαετία ο καθηγητής Ρόμπερτ Τζόνσον και η ομάδα ερευνητών του Πανεπιστημίου της Μινεσσότα, το 90% των νερών του Νείλου δεν φθάνουν ποτέ στη Μεσόγειο. Τα δεδομένα αυτά έχουν οδηγήσει τις τελευταίες δεκαετίες σε αύξηση του υδρολογικού ισοζυγίου της Μεσογείου το οποίο σήμερα υπολογίζεται σε 8% (το ήμισυ αυτής της αύξησης οφείλεται αποκλειστικά στη λειτουργία του Ασσουάν), εξέλιξη που πρακτικά σημαίνει ιδιαίτερα υψηλά επίπεδα αλατότητας για τις επιφανειακές υδάτινες μάζες της Μεσογείου. Εάν βρισκόταν σήμερα τρόπος να αρχίσει να αναστρέφεται η κατάσταση του υδρολογικού ισοζυγίου της Μεσογείου, υπολογίζεται ότι η αλατότητά της θα αποκαθίστατο σε κανονικά επίπεδα το νωρίτερο μετά από 100 χρόνια. Η κατάσταση αναμένεται να γίνει χειρότερη εάν -όπως προβλέπεται από τους διεθνείς οργανισμούς- οι εκπομπές διοξειδίου του άνθρακα διπλασιασθούν στα επόμενα 70 χρόνια και η μέση θερμοκρασία των επιφανειακών θαλάσσιων υδάτων ανεβεί κατά 2οC. Τότε, το έλλειμμα του υδρολογικού ισοζυγίου αναμένεται να αγγίξει το 23%! Το αποτέλεσμα θα είναι ακόμη περισσότερες περιοχές θα καλυφθούν από πάγους και το κλίμα της Ευρώπης θα γίνει πολύ ψυχρότερο. Το κρίσιμο ερώτημα είναι κατά πόσο οι υδάτινες μάζες με υψηλά επίπεδα αλατότητας μπορούν να επηρεάσουν τις διαδρομές ροής των ωκεάνιων ρευμάτων και να τα εκτρέψουν από την ομαλή πορεία τους. Οι επιστήμονες ανησυχούν ότι πιθανή εκτροπή των ωκεάνιων ρευμάτων ενδέχεται να φέρει μια νέα εποχή παγετώνων που θα πλήξει τα υψηλότερα γεωγραφικά πλάτη του βορείου ημισφαιρίου.
Καμίνι διαρκείας η Μεσόγειος
Δυσοίωνες προβλέψεις για αύξηση της θερμοκρασίας και μείωση των βροχοπτώσεων, με αποτέλεσμα πολλά φυτά και δέντρα να ξεραθούν. Αναγκαία η εντατικοποίηση των προσπαθειών για χρήση εναλλακτικών πηγών ενέργειας, αλλά και η απαγόρευση των ενεργοβόρων ηλεκτρικών λαμπτήρων.
Σύμφωνα με επιστημονικά δεδομένα, το 2060 το καλοκαίρι θα είναι στην περιοχή της Μεσογείου κατά έξι εβδομάδες μεγαλύτερο απ’ ό,τι είναι τώρα, ανέφερε ο Επίτροπος Περιβάλλοντος Χαράλαμπος Θεοπέμπτου κατά την ομιλία του στην ημερίδα που διοργάνωσε το ΑΚΕΛ με τη Ευρωπαϊκή Ενωτική Αριστερά/Βόρεια Πράσινη Γραμμή με θέμα, «Παγκόσμιες Κλιματικές Αλλαγές-Κύπρος “Ωρα Δράσης”».
Όπως ανέφερε, η Κύπρος βρίσκεται ανάμεσα στις περιοχές, η οποία θα αντιμετωπίσει, λόγω των κλιματικών αλλαγών, τόσο αύξηση στη θερμοκρασία όσο και μείωση στη βροχόπτωση, γεγονός που θα προκαλέσει πολλές επιπτώσεις, αφού, όπως είπε, πολλά φυτά και δέντρα θα ξεραθούν, θα υπάρξει αυξημένη παρουσία εντόμων και διάβρωση του εδάφους, με αποτέλεσμα τη δημιουργία του φαινομένου της ερημοποίησης.
Το φαινόμενο
Ο κ. Θεοπέμπτου είπε επίσης ότι είναι λανθασμένη η αντίληψη ότι η Κύπρος ως μικρή χώρα δεν μπορεί να κάνει τίποτα για την αποτροπή του φαινομένου. Πρέπει, είπε, να αναλάβουμε τις ευθύνες μας με τη μείωση της ιδιαίτερα μεγάλης για την Κύπρο κατανάλωσης ηλεκτρισμού, η οποία ευθύνεται για το μεγαλύτερο μέρος των εκπομπών ρύπων στην ατμόσφαιρα. Υπογράμμισε επίσης ότι είναι αναγκαία η εντατικοποίηση των προσπαθειών για χρήση εναλλακτικών πηγών ενέργειας, αλλά και η απαγόρευση των ενεργοβόρων ηλεκτρικών λαμπτήρων.
«Πολιτική» η κρίση
Ο Εκπρόσωπος Τύπου του ΑΚΕΛ, Αντρος Κυπριανού, κατά τη διάρκεια της ομιλίας του υπογράμμισε ότι το περιβαλλοντικό ζήτημα είναι πρώτιστα και κύρια πολιτικό πρόβλημα γιατί είναι αναντίλεκτο γεγονός ότι κανείς δεν μπορεί να αναφέρεται στο περιβάλλον και στην ανάγκη της προστασίας του, χωρίς να απαιτεί ταυτόχρονα τον τερματισμό των πολιτικών του νεοφιλελευθερισμού που οδηγούν σε ακόμα μεγαλύτερες εντάσεις, συγκρούσεις, χάσματα και καταστροφές, τόσο στο περιβάλλον όσο και στις κοινωνίες.
Κανείς δεν μπορεί να μιλά για το περιβάλλον χωρίς ταυτόχρονα να απαιτεί τη βελτίωση των συνθηκών διαβίωσης των φτωχών. Συνεχίζοντας, τόνισε ότι υπάρχουν πολλές πολιτικές και τεχνολογικές επιλογές για να προληφθεί η επαπειλούμενη περιβαλλοντική κρίση, αλλά χρειάζεται πολιτική θέληση για να εφαρμοσθούν, όταν ισχυρές και πλούσιες χώρες αρνούνται να τις εφαρμόσουν, επειδή θίγονται ζωτικά τους συμφέροντα.
Όπως ανέφερε χαρακτηριστικά, οι ΗΠΑ, που ευθύνονται για το ένα τέταρτο σχεδόν των εκπομπών άνθρακα παγκοσμίως, το 2001 με απόφαση της κυβέρνησης Μπους, απέσυραν τη δέσμευσή τους στο Πρωτόκολλο του Κιότο που προνοούσε τη μείωση των ρύπων στην ατμόσφαιρα.
Γεωτρήσεις και ξηρασία οι βασικές αιτίες
Οι ανεξέλεγκτες γεωτρήσεις και η ξηρασία εξαντλούν τα υδατικά αποθέματα σε Αττική, Θεσσαλία και νησιά του Αιγαίου. Φέτος μάλιστα οι μεταφερόμενες ποσότητες νερού στα νησιά του Αιγαίου εκτιμάται ότι θα αυξηθούν κατά 10% σε σχέση με το 2007. Την ίδια ώρα, η άντληση νερού από τις 10.000 νόμιμες και παράνομες γεωτρήσεις στην Αττική έχουν χαμηλώσει τους υπόγειους υδροφορείς του νομού έως και 30 μέτρα, ενώ στη Θεσσαλία το έλλειμμα για την άρδευση των καλλιεργειών φέτος το καλοκαίρι ανέρχεται στα 130 εκατ. κυβικά μέτρα νερό. Την ίδια ώρα, βαρέα μέταλλα, νιτρικά και θαλασσινό νερό που έχει διεισδύσει στο υπέδαφος καθιστούν τα υπόγεια αποθέματα ακατάλληλα προς πόση και μερικές φορές ακόμα και για άρδευση. Ωστόσο, σύμφωνα με τους ειδικούς, λύσεις για την εξυγίανση των υπόγειων υδάτων υπάρχουν- απλώς δεν έχουν τεθεί σε εφαρμογή. Σχετικά με τα νησιά, έως και 10% μεγαλύτερες ποσότητες νερού αναμένεται να μεταφερθούν εκεί φέτος σε σχέση με το 2007, σύμφωνα με πηγές του υπουργείου Εμπορικής Ναυτιλίας. Η ξηρασία που πλήττει την Ανατολική Ελλάδα αλλά και οι αστοχίες που παρατηρούνται σε μικρά φράγματα τα οποία κατασκευάστηκαν βάσει ανεπαρκών στοιχείων για τις βροχοπτώσεις έχουν αφήσει μισοάδειους πολλούς από τους ταμιευτήρες των νησιών του Αιγαίου ενώ σα να μην μας έφταναν όλα αυτά τουλάχιστον 140 εκατ. κυβικά μέτρα νερού από χειμάρρους σε νησιά χάνονται στη θάλασσα κάθε χρόνο καθώς δεν έχουν κατασκευαστεί τα απαραίτητα έργα.